
Robaczywe owoce czereśni i wiśni? – uwaga na larwy nasionnic, w tym nasionnicy trześniówki (Rhagoletis cerasi)
18 czerwca, 2026Pędraki w ogrodzie – jak je ekologicznie zwalczać za pomocą nicieni owadobójczych? Na co zwrocić uwagę?

Pędraki mogą być groźnymi szkodnikami. Można próbować je ograniczać za pomocą malusieńkich zwierząt jakimi są nicienie owadobójcze
Pędraki to larwy chrząszczy z rodziny żukowatych/poświętnikowatych (Scarabaeidae), głównie podrodziny chrabąszczowate (Melolonthinae) oraz rutelowate (Rutelinae). Są bardzo charakterystyczne pod kątem wyglądu zewnętrznego, stąd też łatwo je rozpoznać. Są białawe, łukowato wygięte na kształt "rogala bądź podkowy", z silnym aparatem gębowym typu gryzącego, a także trzema parami odnóży, które pozwalają im przemieszczać się na niewielkie odległości tak w glebie, jak i na jej powierzchni. Są to szkodniki glebowe, których rozwój w zależności od gatunku trwa od roku do nawet 4-5 lat. Przy tak długim przebywaniu ich w glebie niekiedy nazywane są szkodnikami stacjonarnymi. O pędrakach jako szkodnikach roślin przygotowaliśmy osobny artykuł, który jest dostępny TUTAJ - zapraszamy do lektury.
Liczny pojaw pędraków w ogrodzie może doprowadzić do poważnych uszkodzeń roślin na których żerują. Tutaj warto choćby wspomnieć o trawnikach, które potrafią placowo niszczyć. Mało tego, to niekiedy sam człowiek sobie je nieświadomie ściąga do ogrodu np. przywożąc glebę do wyrównywania terenu, tudzież podsypkę pod zakładany trawnik w których to podłożach mogą być obecne jeżeli były one pozyskiwane z różnych wykopów z miejsc częstego występowania tych owadów. O zwalczaniu pędraków w trawniku można przeczytać TUTAJ.

Biologiczna ochrona roślin to coraz częściej stosowana forma ograniczania liczebności oraz szkodliwości niektórych organizmów szkodliwych pojawiających się w ogrodach. Wykorzystuje się w niej zarówno biopreparaty oparte na mikroorganizmach (np. grzybach, bakteriach), jak również makroorganizmach (np. nicieniach, chrząszczach, błonkówkach itd.). W odniesieniu do pędraków opisywanych w niniejszym artykule chcemy poruszyć kwestię zastosowania do ich zwalczania biopreparatów zawierających pożyteczne nicienie owadobójcze, gdyż na rynku coraz więcej ich pojawia się.
Nicienie owadobójcze przeciwko pędrakom w ogrodzie
Na ten moment, nicienie owadobójcze jako makroorganizmy nie wymagają w Polsce rejestracji jako biologiczne środki ochrony roślin (biopestycydy), tak jak ma to miejsce przy biopreparatach zawierających mikroorganizmy, stąd wielokierunkowość ich stosowania. Są m.in. polecane przez producentów do ograniczania liczebności i szkodliwości różnych szkodników tak w uprawach pod osłonami, jak również zewnętrznych. Niektóre z takich biopreparatów są polecane do ograniczania pędraków w różnych uprawach.
Zazwyczaj biopreparaty nematologiczne zalecane przez producentów do ograniczania pędraków zawierają jeden gatunki nicienia, którym jest Heterorhabditis bacteriophora . Wykaz biopreparatów z nicieniami owadobójczymi bądź ślimakobójczymi jaki opracowaliśmy przeglądając oferty handlowe dostępne w internecie różnych firm (nicienie jako makroorganizmy nie podlegają rejestracji, zatem nie ma żadnego ministerialnego ich rejestru i wykazu w momencie pisania niniejszego tekstu) zaprezentowaliśmy w artykule dostępnym TUTAJ.
Nicienie stosowane przeciwko pędrakom nie zawsze je zwalczą! Trzeba mieć tego świadomość.
Należy pamiętać, że biopreparaty zawierające nicienie dostępne na rynku nie zawsze są wysoce skuteczne przeciwko pędrakom. Poniekąd wiąże się to z tym, że nicienie mogą mieć problem z wnikaniem do wnętrza ciała owadów przez przetchlinki, które są na tyle małe, że nicień może mieć problem z przeciśnięciem się przez nie. Nie każdy gatunek pędraka mogą także chcieć zasiedlać jako pasożyty wewnętrzne. Im starszy pędrak tym większe ryzyko, że nicień go nie spasożytuje.
Wskazuje się, że u poczwarek chrabąszczowatych i rutelowatych w które przekształcają się wyrośnięte pędraki także są obecne przetchlinki, ale są nieosłonięte siateczką i przypominają okrągłe dziury, przez co łatwiej jest nicieniom przeniknąć przez nie do wnętrza. Z tego powodu zwalczanie poczwarek chrabąszczowatych i rutelowatych może być efektywniejsze niż samych larw czyli pędraków.
Na poniższym schemacie pokazaliśmy graficznie jak wygląda działanie nicieni owadobójczych aplikowanych do gleby przeciwko m.in. pędrakom.

Co wpływa na skuteczność biopreparatów zawierających nicienie owadobójcze?
- dłużej utrzymująca się wilgotność gleby (gleba musi być wilgotna przed, w czasie i do 10-14 dni po aplikacji biopreparatu, ale nie wolno jej zalać bo to może przydusić system korzeniowy roślin),
- odpowiednia temperatura gleby w trakcie zabiegu (zwykle optymalna to 8-12 stopni Celsjusza w zależności od biopreparatu ale nie wyższa niż 33 stopnie i nie niższa niż 5 stopni Celsjusza),
- optymalna temperatura wody użytej do rozpuszczenia pożywki w której są larwy nicienia (przy rozrabianiu biopreparatu potrzebna jest woda w temperaturze 15-20 stopni Celsjusza, bez chloru),
- brak lub minimalne promieniowanie słoneczne obejmujace fale UV (zabieg musi być wykonany wieczorem, promienie UV niszczą nicienie),
- optymalna dawka nicieni do powierzchni chronionej (musi być zgodna z zaleceniami producenta),
- optymalny termin zwalczania i faza rozwojowa szkodnika (termin musi być związany z cyklem rozwojowym szkodnika, najlepiej aby obejmował zwalczanie pędraków w młodszych stadiach larwalnych niż starszych),
- prawidłowa aplikacja biopreparatu (musi być wykonana sprzętem opryskującym pozbawionym filtrów, aby zawiesina z nicieniami wydostała się przez dyszę do średnio lub grubokroplistego oprysku, cały czas należy mieszać ciecz w opryskiwaczu).
- świeżość biopreparatu, zakup u sprawdzonych sprzedawców (przeterminowany może być nieskuteczny, w tym przechowywany w złych warunkach w warunkach sklepowych na co klient nie ma wpływu),
- szybkość aplikacji po zakupie biopreparatu (zakupiony, świeży biopreparat zaleca się użyć jak najszybciej z chwilą jego otrzymania),
- tylko krótkotrwałe przechowywanie w odpowiednich warunkach (jeżeli po dostawie biopreparatu nie da się natychmiast go zastosować, to najlepiej przechować go w lodówce lub w chłodnym i zacienionym pomieszczeniu w temperaturze 5-10 stopni Celsjusza do 3-4 dni. NIE WOLNO ZAMRAŻAĆ!),
Skuteczność dwóch gatunków nicieni owadobójczych w zalczaniu pędraków na podstawie obserwacji DIONP
W naszym ogrodzie (grządki z truskawkami) oraz w ogrodzie znajomych (trawnik) testowaliśmy dwa biopreparaty do zwalczania pędraków ukrywających się w glebie. Wstępna analiza wykazała, że pędraki były w 3-4 roku swojego rozwoju, zatem nie były to osobniki typowo młodociane. Użyliśmy do ich zwalczania kupne biopreparaty zawierające dwa gatunki nicieni: Heterorhabditis bacteriophora oraz Steinernema feltiae. Bioreparaty aplikowaliśmy dwa razy w odstępie 14 dni.
Oba biopreparaty aplikowaliśmy w czerwcu wieczorem (aby promieniowanie UV nie zagroziło nicieniom) za pomocą konewki. W obu lokalizacjach użyliśmy preparaty sprzedawane w dawce 50 milionów nicieni, które rozrabialiśmy w 10 l wody. Gleba w której żerowały pędraki była dobrze nasączona wodą w wyniku jej podlania ponieważ nicienie potrzebują środowiska z dostępem do wody. Wilgotność gleby sprawdzaliśmy przez 3 tygodnie po aplikacji nicieni, a gdy spadała to podlewaliśmy dane miejsce, aby podłoże nie wyschło.
Na podstawie naszych obserwacji stwierdziliśmy, że lepszy w ograniczaniu pędraków na obu stanowiskach był nicień gatunku Heterorhabditis bacteriophora w porównaniu do gatunku Steinernema feltiae. Co jednak istotne, to fakt, że nie udało się całkowicie zwalczyć szkodników tak w truskawkach jak i w trawniku za pomocą nicieni. Pomimo utrzymywania wilgoci w glebie przez okres kilku tygodni i zabiegów wykonanych wieczorem, nie każdy pędrak był podatny na atak użytych nicieni, co mogło wynikać z tego, że były to już starsze osobniki.
Po naszym teście nie możemy zatem mówić i pisać, że stosując nicienie owadobójcze na pędraki uzyska się pełną skuteczność, bo tego nie potwierdziliśmy. Owszem, można ograniczyć pędraki ale część przeżyje. Niestety starsze osobniki są trudniejsze do zwalczania niż młodsze. Trzeba zatem wdrażać biologiczną ochronę jak pędraki są jeszcze małe, czyli najlepiej w 1-2 roku ich rozwoju.
Materiał o tym jak działają biopreparaty z nicieniami owadobójczymi oraz ich wykaz na polskim rynku podaliśmy TUTAJ.
















































