Dlaczego ogórki są gorzkie? Czy są jadalne?

Gorzki ale nie trujący

Gorzkie ogórki – dlaczego takie są? Z czego to wynika?

Chyba każdy ogrodnik przynajmniej raz w życiu (a może i częściej) spotkał się ze zjawiskiem gorzkich lub wręcz bardzo gorzkich ogórków, które były niezjadliwe, a wręcz można napisać brzydko – ohydne. Zjawisko gorzkich owoców notowane jest na różnych odmianach, w niektóre lata i bez względu czy to uprawa w gruncie czy pod osłonami - może dopaść różne rośliny.

Niekiedy problem gorzkich owoców odkrywamy dopiero, gdy mamy je na talerzu. Co jednak ważne – gdy się ogórki z goryczką zamknie w słoikach i zakonserwuje/zakisi to smak goryczki zanika, co potwierdzają naukowcy i gospodynie domowe.

Nie jest też prawdą, co piszą niektórzy w internecie, że większą podatność na goryczkę mają te odmiany ogórków, które są partenokarpiczne czyli nie wymagają zapylania przez owady (o nich piszemy TUTAJ). Wręcz przeciwnie - takie odmiany ogórków zawierają mniej substancji wywołujących gorzknienie (czyli kukurbitacyn) niż ogórki tradycyjne. Jeżeli zatem ogórek partenokarpiczny jest gorzki to musiał miec złe warunki w miejscu uprawy, niekoniecznie wynikające z winy ogrodnika.

Polecamy naszą najnowszą książkę

Miejski ogród. Uprawa warzyw i ziół na balkonach i tarasach.

Marzysz o warzywach z własnej uprawy, ale nie masz ogrodu? Mieszkasz w bloku i wydaje ci się, że nie możesz uprawiać ziół? Autorzy tej książki udowadniają, że warzywa i zioła można uprawiać prawie wszędzie! Dodatkowo pokażą Ci, jak zamienić balkony, tarasy i parapety w ogródki! Ten poradnik wprowadzi Cię w tajniki miejskiego ogrodnictwa.

Kup teraz

Gorzkie kukurbitacyny – to są sprawcy zmiany smaku owoców

Smak gorzki ogórków jest związany z obecnością w owocach tej rośliny znanego związku jakim jest kukurbitacyna. To żadna nowość, wszak dyniowate do których zaliczamy przecież ogórki należą do rodziny roślin z rodziny Cucurbitaceae, czyli już samo nazewnictwo naukowe całej rodziny wskazuje skąd się wzięło – od związków jakie wytwarzają, które określamy mianem kukurbitacyn, a jest ich co najmniej kilkanaście rodzajów, w tym choćby kukurbitacyna C.

Warto wiedzieć, że kukurbitacyny to związki mające na celu chronić rośliny dyniowate przed szkodnikami – są to naturalne substancje owadobójcze bądź repelentne (odstraszające). Dokładnie tak samo próbują walczyć ze szkodnikami choćby rośliny psiankowate wytwarzające toksyczną dla wielu gatunków solaninę. To, że rośliny się bronią przed szkodnikami to jedno, ale Matka Natura i adaptacja gatunków stale postępują, więc część szkodników przełamała te bariery i zjada nawet toksyczne dla nich rośliny, gdyż na drodze adaptacji wytworzyły w sobie mechanizmy detoksykacji (unieszkodliwiania) szkodliwych związków naturalnych zawartych w roślinie. Doskonałym przykładem z ostatnich lat jest ćma bukszpanowa, która potrafi rozkładać buxyny zawarte w bukszpanach, które są trujące. To samo zjawisko się dzieje w ochronie roślin – szkodniki z czasem mogą uodparniać się na ciągle stosowaną w kółko przez wiele lat tę samą substancję czynną preparatu chemicznego. Widzimy więc, że to zjawisko nabywania odporności na substancje owadobójcze występuje naturalnie w przyrodzie.

Co ciekawe, różne ogórki (odmiany) mogą mieć różne geny wpływające na to w jakim miejscu są kukurbitacyny wytwarzane – jedne zawierają je tylko w liściach, inne mają je tylko w owocach, ale są i takie, które mają je we wszystkich tkankach tj. w pędach, liściach i owocach. Uprawiając różne odmiany ogórków w ogrodach nie wiemy (nikt tego nie podaje na opakowaniach), w jakiej części rośliny dana odmiana wytwarza kukurbitacyny. To może być też poniekąd przyczyna tego, że jedne odmiany z „natury” mają większe predyspozycje do gorzkawego smaku owoców, a inne nie, bo w ich owocach związki te nie są wytwarzane. Jeżeli nawet kukurbitacyny są wytwarzane w owocach i zawsze tam były, to trzeba pamiętać, że to od ich zawartości zależy smak. Skoro do tej pory wysiewana przez nas odmiana nam smakowała, a nagle zgorzkniała to nie jest to wina nasion (jeżeli kupujemy oryginalną odmianę, a nie rozmnażamy ją sami) ale stresu w jaki wpadła roślina. Ten stres może być zależny od naszego działania bądź niezależny, gdy jest nim np. pogoda.

Możesz wesprzeć działalność edukacyjną DIONP

Twoja pomoc pozwola rozwijać stronę

Jeżeli doceniasz publikowane na portalu DIONP treści, to zawsze możesz podziękować Autorom poprzez kupienie im symbolicznej kawy. Za każdą kawę z góry dziękujemy.

Postaw nam kawę :)

Nie trują ale w dobranych dawkach kukurbitacyny leczą człowieka

Choć nie lubimy gorzkiego smaku, to warto wiedzieć, że zjadając gorzkiego ogórka raz na jakiś czas kompletnie nic nam się nie stanie. Poza chwilowym, nieprzyjemnym posmaku w ustach nic złego nam nie zrobią. Są to substancje bezpieczne dla człowieka. Mało tego, są wykorzystywane w medycynie np. do walki z pasożytami człowieka, wspomagają wydzielanie soku żołądkowego, działają żółciopędnie, przeciwgrzybiczo, antybakteryjnie, antyzapalnie, antynowotworowo itd.

Zestresowane ogórki to większe ryzyko gorzkiego smaku owoców

Stres roślinny to nie jest fikcja. Tak jak ludzie i zwierzęta się stresują bezpośrednio lub pośrednio na zaistniałe sytuacje tak samo jest z roślinami, wszak to żywe organizmy. Oczywiście chodzi o stresy środowiskowe, a nie to, że stresujemy się np. chodzeniem do szkoły, pracy itd. Jak są wielkie upały to np. nasze organizmy z nim próbują walczyć, ale w tym czasie nie każdy z nas czuje się dobrze – wpadamy w stres związany z temperaturą. Podobne zjawiska są w świecie flory. Rośliny uprawiane przez człowieka, powstałe na drodze hodowli mogą być o wiele podatniejsze na różne stresy środowiska niż te dziko rosnące, ale to logiczne, wszak wiele roślin, które uprawiamy jako zioła i warzywa nie pochodzi z naszej strefy klimatycznej.

Biorąc pod uwagę gorzki smak ogórków to obok tego, że dana odmiana może wytwarzać kukurbitacyny w owocach lub w całej roślinie, to na wysoki poziom zawartości tych związków w owocach wpływają także następujące czynniki:

należy szukać informacji o tym, czy kupiona przez nas odmiana ma tendencję do gorzknienia.

---

Gorzkie ogórki - kukurbitacyny

5 zdjęć

---

Właściciele portalu DIONP

dr hab. inż. Paweł K. Bereś; mgr Beata Bereś

Opracowano na podstawie własnego doświadczenia i literatury. Wszelkie treści zamieszczone na tej stronie internetowej (teksty, zdjęcia itp.) podlegają ochronie prawnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2019, poz. 1231 z późn. zm.). DIONP wyraża zgodę na wykorzystanie całości lub części powyższej informacji, pod warunkiem podania źródła i odnośnika do adresu strony internetowej www.dionp.pl

Współpraca Postaw kawę