
Uprawa roślin jadalnych w chwastach (bez ich ograniczania) – czy jest możliwa?
29 czerwca, 2025
Głąbigroszek szkarłatny – uprawa i wykorzystanie
1 lipca, 2025Białe kryształki na liściach i pędach batata – EDEMA (OEDEMA)

Kryształki/narośla zdradzają problemy rośliny
Ogrodnicy polubili amatorską uprawę batatów w Polsce
Batat (Ipomoea batatas) czyli słodki ziemniak, a poprawnie wilec ziemniaczany, to niekiedy uprawiane pnącze na balkonach i w ogrodach w sezonie wiosenno-jesiennym, gdyż zimy nie przetrwa. Uprawia się go z bulw kupionych w sklepach, z których tworzy się sadzonki wegetatywne na drodze ich ukorzeniania.
Sadzonki wilca ziemniaczanego tworzy się już od zimy w warunkach domowych, zwykle na parapecie, gdyż roślina potrzebuje dostępu do światła. Zdarza się niestety tak, że na kilku, bądź czasem na wszystkich liściach, a także na pędach zaczynają pojawiać się dziwne białawe grudki przypominające brodawki/narośla, które początkowo przypominają kryształy cukru. Mogą być one rozproszone po liściu lub występować w skupiskach. Czasami cały liść jest przez nie „opanowany” i ulega deformacji. Na spodniej stronie blaszek liściowych również się pojawiają narośla, choć zwykle słabiej. Na pędach jest ich także mniej.
Choć z pojawem narośli najczęściej mna się do czynienia na początku wegetacji, to taki objaw może pojawiać się na każdym etapie rozwoju rośliny.
Objawy mogą wskazywać na EDEMA - nie używaj żadnych środków ochrony roślin
Zdarza się, że w miejscu pojawu narośli/kryształków liść zaczyna się przebarwiać – blednie, żółknie, czasem się skręca i zasycha. Niektórzy myślą, że to choroba grzybowa, bakteryjna bądź wirusowa, a jeszcze inni podają, że to szkodniki np. mączliki, przędziorki, wciornastki, mszyce, bądź inne gatunki. Gorzej, gdy podaje się w poradach udzielanych na różnych forach internetowych, że widząc takie objawy na liściach roślin batata trzeba je chronić chemicznie środkiem na choroby, owady bądź roztocza. Dlaczego gorzej? – bo nie są to objawy choroby infekcyjnej ani skutki żerowania szkodników zatem żadne pestycydy nie pomogą. Za pojaw takich kryształów nie odpowiadają bowiem organizmy szkodliwe ale mało korzystne warunki uprawy w następstwie których roślina wpada w chorobę fizjologiczną.
Co zatem odpowiada za pojaw narośli/pęcherzy/kryształków/brodawek na liściach batata? Jest to EDEMA określana także nazwą OEDEMA. Może pojawić się wówczas, gdy korzenie pobierają wodę w szybszym tempie niż roślina jest w stanie ją oddać do otoczenia w procesie parowania. Taka sytuacja pokazuje, że rośliny nie mają zapewnionych optymalnych warunków do uprawy skoro nie są w stanie kontrolować własnej gospodarki wodnej.
EDEMA pokazuje problemy fizjologiczne rośliny
Z pojawem EDEMA jak podaje literatura ma się najczęściej do czynienia, gdy gleba jest ciepła i mokra, co sprzyja zasysaniu wody przez korzenie, a zarazem pojawia się problem z odprowadzaniem jej nadmiaru poprzez zjawisko zwane transpiracją (parowaniem). Za transpirację odpowiadają głównie blaszki liściowe, na których znajdują się tzw. aparaty szparkowe, które rośliny otwierają bądź zamykają w zależności od zapotrzebowania. Gdy zatem korzenie pobierają duże ilości wody i pod ciśnieniem wypychają ją wiązkami przewodzącymi do góry rośliny to dochodzi do nadmiernego uwilgotnienia tkanek, które nie nadążają z wyparowywaniem takiej ilości wody. Dochodzi wówczas do uszkodzenia komórek, czego widocznym objawem są omawiane kryształki/narośla.
Proces transpiracji może być osłabiony z różnych powodów. Może do tego doprowadzić spadek temperatury powietrza bądź duże wahania temperatury w ciągu doby. Może być i taka sytuacja, że przez dłuższy czas roślina pobierała przez korzenie niewystarczającą ilość wody (np. susza, słabsze podlewanie) i z chwilą szybkiego wzrostu wilgotności gleby (np. gwałtowny deszcz, bardzo mocne podlanie) zaczęła ją pobierać w nadmiarze niejako chcąc skumulować na zapas. Gdy zatem do intensywnego pobierania wody przez korzenie dołożymy spadek transpiracji to możemy mieć objawy EDEMA na liściach i pędach.
Obok obniżenia temperatury powietrza i utrzymaniu się wyższej temperatury gleby sprzyjającej pobieraniu wody z wilgotnego podłoża to spowolnić proces transpiracji mogą także duże wahania temperatur w ciągu doby, jak również słabsze doświetlenie roślin przez promienie słońca. W warunkach zacienienia roślina słabiej transpiruje. Do pojawu EDEMA może także dojść, gdy wilgotność powietrza wokół roślin jest duża, gdyż trudniej roślinie oddać nadmiar wody ze swoich komórek gdy otaczające je powietrze jest już przesycone wilgocią. Słaba cyrkulacja powietrza może sprzyjać wzrostowi wilgotności.
Różne przyczyny pojawu kryształków/narośli na batacie podaje internet
Pojaw EDEMA na batacie nie zawsze jest taki oczywisty jeśli się przegląda zagraniczne artykuły, tudzież czyta komentarze na forach dotyczacych wilca ziemniaczanego.
Z dostępnych w internecie materiałów wyłania się szereg różnych powodów pojawu dziwnych kryształów/narośli na roślinach. Wskazuje się choćby, że roślina batata w celach własnej ochrony (głównie przed suszą i niekorzystnymi temperaturami) może wydzielać przeźroczysty śluz, który się krystalizuje na liściach i pędach tworząc kryształki. Podaje się, że te kryształy to prawdopodobnie szczawian wapnia, który występuje w wilcach i roślina go wydziela na zewnątrz przez pory w ścianach komórkowych. Niektórzy podają, że te kryształki to nic innego jak polisacharydy (czyli wielocukry) wydzielane na zewnątrz rośliny przez tzw. włoski wydzielnicze (gruczoły wydzielnicze) obecne na skórce (epidermie), tak na wierzchniej jak i na dolnej stronie liści.
Czy EDEMA zniszczy rośliny batata?
DIONP uprawia bataty od wielu lat i pomimo pojawu objawów EDEMA we własnej uprawie (głównie zimą i wiosną, gdy tworzone są własne sadzonki) żadna roślina nie uległa zniszczeniu. Z chwilą poprawy warunków uprawy zjawisko to ustępowało i rośliny rozwijały się dalej prawidłowo.
Jak ograniczyć ryzyko pojawu EDEMA?
Absolutnie takie kryształki/narośla nie są objawem chorób infekcyjnych i szkodników, więc żadne zabiegi ochrony roślin nie wchodzą w grę bo w niczym nie pomogą.
- Należy zapewnić roślinom batata jak najlepsze warunki do wzrostu już od etapu sadzonek – obejmuje to szereg działań jak np. dobór dobrej gleby do uprawy, racjonalne nawożenie, regularne podlewanie, odpowiednie doświetlenie całych roślin, czy też zapewnienie dobrej cyrkulacji powietrza.
- Jeżeli zjawisko EDEMA pojawia się co roku warto się przyglądnąć jaką odmianę batata posiadamy. Na rynku możemy kupić kwalifikowane odmiany batata, stąd też jeżeli mamy wiedzę jaką odmianę posadziliśmy to już będziemy wiedzieć, że jest podatna na to zaburzenie. Jeżeli jednak nie znamy odmiany bo robimy sadzonki z bulw kupionych w sklepie spożywczym to i tak uzyskujemy informację, że nasze rośliny są podatne na EDEMA.
- Rośliny batata powinny być dobrze doświetlane promieniami słonecznymi, stąd też wszelkie zacienienia mogą sprzyjać spadkowi transpiracji.
- Przy uprawie batatów, zwłaszcza na etapie tworzenia sadzonek należy zapewnić prawidłową cyrkulację powietrza tak, aby owiewało rośliny i tym samym wspomagało odparowywanie wody. EDEMA pojawia się zwykle przy wysokiej wilgotności powietrza.
- Wskazane jest regularne podlewanie roślin, ale w taki sposób, aby gleba nie była przesączona wodą przez dłuższy czas. Lepiej podlewać mniej a częściej.
- W miarę możliwości należy ograniczać duże wahania temperatur poprzez.
Uprawa batata - dziwne kryształki na liściach - EDEMA (OEDEMA)
















































