
Jak zwalczać ślimaki nagie w ogrodzie? – ostrożnie z niektórymi moluskocydami
15 maja, 2025
Rdza jałowca – pomarańczowa galaretka na roślinach a potem problem na gruszach
15 maja, 2025Pomarańczowe i żółte plamy na liściach grusz? – to rdza gruszy powiązana z rdzą jałowców (galeria zdjęć)

Rdza gruszy powiązana jest z rdzą jałowca...
Pomarańczowe,a potem czerwonawe plamy na liściach grusz
W ogrodnictwie hobbystycznym pojawia się w niektóre lata dużo zgłoszeń o pojawie na liściach grusz pomarańczowych plam, które z czasem zajmują całe liście i całe rośliny grusz. Niekiedy większe bądź mniejsze drzewa grusz wyglądają jakby ktoś pomalował je na pomarańczowo – to skutek bardzo silnego porażenia roślin przez grzyb Gymnosporangium sabinae. W okresie późnego lata nie dość, że te plamy mogą czerwienieć to pod spodem liści pojawiają się "dziwne narośla".
Warto wspomnieć, że w profesjonalnych sadach przemysłowych, w których prowadzi się regularną ochronę roślin jest to choroba rzadko powodująca problemy. W przydomowych, hobbystycznych sadach, w tym na działkach ROD może jednak być bardzo dużym zagrożeniem dla roślin.
Grusza powiązana jest z jałowcem – te rośliny to żywiciele dla rdzy gruszy/jałowca
Warto wiedzieć, że rdza gruszy pojawia się na drzewach grusz tam, gdzie w pobliżu są uprawiane jałowce, głównie jałowiec sabiński (Juniperus sabina), który jest głównym żywicilem dla grzyba. Patogen może też rozwijać się tam, gdzie rośnie jałowiec wirginijski (Juniperus virginiana), jałowiec kolczasty (Juniperus oxycedrus) oraz jałowiec fenicki (Juniperus phoenica). Rdzę gruszy notuje się także na jarzębinie.
Biologia grzyba
Grzyb Gymnosporangium sabinae to patogen dwudomny o niepełnym cyklu rozwojowym. W przydomowych ogrodach można go spotkać na gruszach i niektórych jałowcach, zwłaszcza jak rośliny te rosną w bliskich odległościach od siebie.
Na roślinach grusz wytwarzane są zarodniki, które z wiatrem lub wodą migrują na rośliny jałowca sabińskiego, który jest żywicielem pośrednim. Tu dochodzi do porażenia jałowca i w drugim roku od infekcji tworzą się na nim wiosną brunatnożółte skupienia zarodników przetrwalnikowych w postaci poduszeczek lub stożkowych tworów. Przy bardzo silnej infekcji objawy rdzy na jałowcach przypominają galaretowate twory, po czym przysychają. W tym czasie są produkowane zarodniki podstawkowe (bazydiospory), które przedostają się na liście grusz i je infekują. Dzieje się to zwykle w kwietniu i maju, a sprzyja temu podwyższona wilgotność. Grzyb rozwija się dalej po czym zwykle po 4 miesiącach na spodniej stronie liści pojawiają się żółte ecja, które z czasem przypominają „kolczaste” twory/narośla i to w nich znajdują się zarodniki przetrwalnikowe patogena.
Objawy chorobowe na gruszy
Pierwsze objawy występują na młodych liściach w postaci pomarańczowych plam o różnej wielkości. Z czasem liczba plam się zwiększa. W miejscu obecności plam tkanka liścia jest gruba i twarda. W pełni wegetacji grusz plamy ciemnieją i pojawiają się na nich drobne, czarne punkciki, czyli spermogonia grzyba. W połowie lata na dolnej stronie plam tworzą się stożkowate (kolczaste) wyrostki, w których są zarodniki zwane ecidiosporami.Objawy chorobowe najczęściej spotykane są na blaszkach liściowych, a rzadziej na ogonkach liściowych oraz na owocach grusz.
Szkodliwość rdzy dla grusz
Rdza gruszy jest szkodliwa wówczas, gdy pojawia się w dużym nasileniu. Jej rozwój na liściach osłabia rośliny, które nie mogą prawidłowo przeprowadzić fotosyntezy. Wzrost roślin jest wówczas słaby, przyrosty mniejsze, a owoce mogą być mniejsze i o gorszej jakości, zwłaszcza gdy dodatkowo grzyb je opanuje. Bardzo podatne na rdzę rośliny z upływem kilku lat mogą być tak osłabione, że ich pędy mogą zamierać. Zmniejsza się także mrozoodporność drzew.
Profilaktyka i zwalczanie rdszy gruszy
Lepiej zapobiegać niż leczyć - to powiedzenie doskonale się sprawdza w przypadku rdzy gruszy. Każdy ogrodmnik wie, że to co ma w swoim ogrodzie jest jego, to co ma sąsiad jest sąsiada. Co to oznacza? Otóż, wiedząc, że jednym z żywicieli rdzy gruszy są jałowce to warto pogadać z sąsiadami na temat tej choroby. Może dla nich jałowce to cel ogrodniczy. Dla innego ogrodnika celem mogą być grusze....trzeba spróbować porozmawiać na temat przenoszenia się zarodników rdzy z jałowców na grusze i z grusz na jałowce. Może uda się choćby dojść do porozumienia aby obie te uprawy zacząć chronić żeby do minimum ograniczyć pojaw rdzy na gruszy bądź na jałowcu.
Polecane metody ograniczania rdzy na gruszach podano niżej:
- Nie uprawiać grusz w sąsiedztwie jałowca sabińskiego i tych jałowców, które mogą być żywicielem pośrednim dla grusz, jak również jarzębiny. Niestety, zarodniki z wiatrem mogą migrować na kilkaset metrów a czasem kilku kilometrów.
- Często trzeba zdecydować co jest ważniejsze w ogrodzie – grusza czy jałowce. Jednego z żywicieli rdzy trzeba wówczas wykarczować jak problem z rdzą się nasila w kolejnych latach.
- Poleca się po zbiorach plonów owoców grusz jesienią opryskać całe drzewka mocznikiem, a po opadnięciu liści należy je dokładnie zebrać, bo na nich są zarodniki przetrwalnikowe (to te dziwne narośla na spodzie liści). Nie zaleca się kompostowania takich liści – najlepsze byłoby ich spalanie, ale często bywa zakazane na ROD stąd takie liście albo się wywozi razem z bio-odpadami albo głęboko zakopuje.
- Gdy stwierdzi się pomarańczowe poduszeczki, a z czasem galaretę na liściach i pędach jałowca należy natychmiast je wyciąć i zniszczyć, aby zarodniki nie zdążyły przenieść się na gruszę.
- Niektóre osoby, które nie chcą wycinać jałowców a wiedzą, że są one porażone przez rdzę gruszy stosują w okresie zarodnikowania patogena osłony z gęstej włókniny w okresie kwietnia-maja, czasem do początku czerwca, aby ograniczyć migrację zarodników. Metoda ta nie zawsze skutkuje, bo trudno powstrzymać tak mikroskopijne zarodniki, ale warto to docenić.
- Jeżeli jest dostępność to warto jałowce opryskiwać środkami ochrony roślin do roślin ozdobnych, które są zarejestrowane do zwalczania rdzy na jałowcach.
- Rozwój rdzy na gruszach ogranicza stosowanie ochrony roślin za pomocą dedykowanych środków ochrony roślin dla hobbystów - trzeba w sklepach ogrodniczych zapytać, co jest aktualnie zarejestrowane na rdzę gruszy. Wykaz aktualnie zarejestrowanych środków na rdzę gruszy zmożna znaleść w Wyszukiwarce środków ochrony roślin MRiRW, która jest dostępna TUTAJ. Ograniczanie parcha grusz poprzez wykonywanie zabiegów ochrony roślin także pomaga osłabić rozwój rdzy. Trzeba jednak grzyba zwalczać zaraz na początku jak zobaczy się pojaw pierwszych pomarańczowych plamek na liściach - im później się zwalcza, tym trudniej chorobę opanować.
- W metodach amatorskiej ochrony roślin wskazuje się, że regularne opryskiwanie liści grusz co 7-10 dni gnojówką z cebuli, gnojówką ze skrzypu polnego bądź gnojówką z czosnku może wspomóc walkę z chorobą, ale efekty nie zawsze są zadowalające, o czym sami się jako DIONP przekonaliśmy - rośliny tak opryskiwane u nas niestety rdza także poraziła.
- Niektóre osoby preferujące ekologiczne ogrody opryskują rośliny grusz choćby pożytecznymi grzybami zawartymi w niektórych biopreparatach, a które mogą choćby konkurować z rdzą o miejsce, przez co rdza słabiej może się rozwijać - skuteczność takich preparatów jest jednak bardzo zmienna.
Rdza gruszy - groźna choroba grusz w ogrodach
















































