Rak błotny (Astacus leptodactylus) – czy da się go hodować w oczku wodnym?

Raka błotnego można hodować w odpowiednich oczkach wodnych o odpowiednich parametrach

Sześć gatunków raków w Polsce, w tym 2 chronione i 4 stricte inwazyjne

Rak błotny (Astacus leptodactylus) zwany także rakiem stawowym, krawcem lub szewcem to skorupiak dożywający niekiedy do 25 lat. Więcej o tym gatunku można przeczytać na stronie rakipolski.pl – TUTAJ.

W Polsce jest objęty częściową ochroną gatunkową jako gatunek zanikający podobnie jak rak szlachetny. Oba gatunki są wypierane przez typowo inwazyjne, które w Polsce się zadomowiły. To oznacza, że choćby nie wolno ich pozyskiwać ze środowiska naturalnego, jak i do niego ich wprowadzać, bez specjalnego zezwolenia. Gdyby w trakcie odłowów ryb doszło do złapania raka w środowisku naturalnym należy niezwłocznie go uwolnić i pozostawić w tym samym miejscu. Prowadzone są jednak w Polsce jego komercyjne hodowle z których można go zakupić (co uczynił DIONP – zakupiliśmy egzemplarze w dużej firmie hodowlanej). Hodowcy raków objętych ochroną muszą wówczas posiadać dokumentację legalnego ich pozyskania. Wymiar ochronny dla samic i samców wynosi 10 cm. Okres ochronny dla samców trwa od 10 października do 15 marca, a dla samic przypada od 15 października do 31 lipca.

Rak błotny to drugi najliczniejszy po raku szlachetnym zwanym rzecznym (Astacus astacus) gatunek raka o rodowodzie europejskim, a w Polsce jest ich łącznie 6 gatunków, bo pozostałe to typowe raki inwazyjne. Należą do nich: rak pręgowaty (Orconectes limosus), rak sygnałowy (Pacifastacus leniusculus), rak marmurkowy (Procambarus fallax f. virginalis) oraz rak luizjański (Procambarus clarkii). Te 4 gatunki raków zostały zawleczone na obszar Polski, w tym wypuszczone przez hodowców do środowiska naturalnego i okazało się, że są w stanie przeżyć w naszym klimacie. Zagrażają bioróżnorodności gatunkowej, zwłaszcza, że mogą być nosicielami choroby zwanej dżumą raczą (Aphanomyces astacie).

Należy w tym miejscu nadmienić, że choć rak błotny jest zaliczany do rodzimych gatunków, to niektórzy ekolodzy wskazują, że jego naturalny zasięg występowania nie obejmuje obszaru całej Polski, lecz co najwyżej tzw. Galicję Wschodnią, czyli tereny na wschód od linii Sanu i Tarnowa. Samodzielnie, ale i poprzez introdukcje rozprzestrzenił się jednak na większy obszar stając się drugim najważniejszym gatunkiem raka w kraju.

Rak błotny to długowieczny skorupiak, głównie roślinożerca a zarazem czyściciel dna

Rak błotny to gatunek długowieczny, bo może dożywać do 20-25 lat, jednakże dojrzałość płciową osiąga w trzecim roku rozwoju. Zamieszkuje zarówno wody stojące (jeziora, stawy, oczka wodne), jak i wolno płynące (rzeki, strumienie, rowy melioracyjne). Jest to możliwe dzięki temu, że jest mniej wrażliwy na zanieczyszczenia i niedobory tlenu niż rak szlachetny. Jest uznawany za czyściciela dna.

Podstawowy pokarm stanowią młode pędy roślin wodnych, glony oraz rośliny bogate w wapń (potrzebny do budowy pancerza), takie jak rogatek czy moczarka. Rak ten może także zjadać pokarm zwierzęcy w postaci drobnych bezkręgowców, larwy owadów oraz padliny np. martwych ryb, ślimaków itp. W przypadku jego hodowli dostępne są gotowe karmy powstałe głównie na bazie roślin żywicielskich.

Jak wygląda rak błotny zwaany stawowym?

Osobnik dorosły osiąga średnio 11-13 cm długości ciała, ale zdarzają się egzemplarze mierzące nawet do 30 cm. Średnia waga dorosłego skorupiaka to 200g. Rak ten przyjmuje barwę od oliwkowo-zielonej do żółtawo-brązowej, ale spotyka się niekiedy i egzemplarze o niebieskawym zabarwieniu (uznawane za rarytas przy ich hodowli). Szczypce są dłuższe i węższe niż u raka szlachetnego, a od spodu mają barwę białawo-żółtawą. Szczypce szczelnie się domykają. Na pancerzu głowotułowia widoczne są liczne wypustki (guzki).

Możesz wesprzeć działalność edukacyjną DIONP

Twoja pomoc pozwola rozwijać stronę

Jeżeli doceniasz publikowane na portalu DIONP treści, to zawsze możesz podziękować Autorom poprzez kupienie im symbolicznej kawy. Za każdą kawę z góry dziękujemy.

Postaw nam kawę :)

Cykl rozwojowy raka błotnego

Okres rozrodczy przypada na jesień (październik-listopad). Kopulacja odbywa się w chłodniejszej wodzie (7–12°C) i trwa nawet do kilku godzin. Rak jest zwierzęciem rozdzielnopłciowym. Samce będące w tym samym wieku co samice są od nich większe gabarytowo, mają także większe szczypce i węższy odwłok od samic. Samiec przekazuje samicy nasienie w postaci pakietów zwanych spermatoforami. Dochodzi do zapłodnienia zewnętrznego. które są mocowane do spodniej strony jej pancerza. Samica dodatkowo je chroni podwijając ogon. Składanie jaj następuje około 4 tygodnie po kopulacji, co zazwyczaj przypada na przełom listopada i grudnia. Samica może złożyć do 200-800 jaj (zwykle to 200-250 jaj). W zależności od przebiegu temperatury rozwój zarodków w jajach może trwać do 6 miesięcy. Pierwsze wylęgi młodocianych raków mogą mieć miejsce na przełomie maja i czerwca. Raki zaraz po wylęgu znajdują się pod opieką samicy przez niemal 3-3,5 tygodni, a w tym czasie przechodzą po 8-10 dniach pierwszą wylinkę, a po dalszych 15 dniach drugą. Po tym czasie stają się samodzielne i opuszczają samicę.

Preferowane warunki środowiskowe

W środowisku wodnym rak ten spotykany jest w strefach przybrzeżnych, już od głębokości 40 cm. Nie schodzi jednak głębiej niż 5 m od tafli wody. Nie buduje on kryjówek, lecz trzyma się w pobliżu zatopionych pni, czy też kamieni. Preferuje niemuliste podłoże o takiej grubości, która pozwala mu się choćby zakopać, stąd warto, aby te 10 cm grubości miało. Warto w oczku wodnym stworzyć dno choćby z piasku kwarcowego, drobnego zeolitu, drobnego żwiru, drobnego margla, czy też kredy jeziornej. Jest gatunkiem o nocnej i dziennej aktywności w poszukiwaniu pokarmu. Rak oddycha za pomocą skrzeli, jednakże w chłodnym i wilgotnym miejscu może żyć jeszcze 8-9 dni bez dostępu do natlenionej wody będącej w stanie ciekłym.

Optymalna temperatura wody to 16-20 oC, jednakże rak błotny jest w stanie przetrwać przez krótszy okres czasu w wodzie nagrzanej do 32 oC. W okresie zimowym rak ten jest w stanie znieść spadek temperatury do 1,6 oC, jednakże wskazuje się, że stabilne 4 oC dają większe szanse przeżycia. Woda nie może zamarzać do dna, co zabiłoby te zwierzęta, stąd też nie powinno się wprowadzać raków to płytkich oczek wodnych. Wskazuje się, że głębokość 1,5-1,8 m jest taką, która pozwala tym zwierzętom przeżyć okres zimy, ale zarazem musi być woda na tej głębokości zasobna w tlen, którego optymalna zawartość to 8-10 mg/l (stąd w oczkach wodnych nawet zimą prowadzi się napowietrzanie choćby za pomocą kamieni napowietrzających, kaskady wodnej czy też całorocznej fontanny). W płytszych nieco oczkach wodnych, ale i w okresach bardzo mroźnych zim i w tych ciut głębszych niekiedy stosuje się grzałki akwarystyczne, gdy przez okres kilku dni temperatury spadają poniżej -20, -25 oC, co mogłoby doprowadzić do całkowitego zamarznięcia wody od wierzchu po dno. Obieg wody w oczku wodnym np. z użyciem kaskady ogranicza ryzyko silnego przemarznięcia toni wodnej.

Należy mieć na uwadze, że wody ubogie w wapń (poniżej 25 mg CaCO₃/l), a który to pierwiastek jest m.in. budulcem pancerza, regulatorem pH cieczy, ale i stymulatorem dla rozwoju różnych mikroorganizmów wspomagających rozkład martwej materii organicznej nie są przydatne do hodowli raków. Najlepsze są wody zawierające węglan wapnia w ilości powyżej 75 mg CaCO3/l. W wodach średniowapniowych (25-75 mg CaCO3/l) konieczne jest regularne wapnowanie zbiorników np. przy użyciu wapna palonego, wapna hydratyzowanego lub kredy pastewnej. W trakcie hodowli raków należy regularnie badać odczyn wody np. za pomocą pH-metrów zalecanych do cieczy.

Hodowla raka błotnego w oczku wodnym?

Mając w ogrodzie odpowiednio duże i głębokie oczko wodne z roślinnością preferowaną przez raki, które jest stale napowietrzane, z obiegiem wody zapobiegajacym jej zamarzaniu w okresie zim aż do dna (czasami lekko dogrzewanej w okresach bardzo mroźnych zim), w tym o odpowiedniej grubości podłożu dennym pozwalającym się rakom zakopać, niemulistym, bogatym w kamienie/konary i inne kryjówki, ale i wypełnionym wodą o wysokiej zawartości wapnia to można rozważyć wprowadzenie tych skorupiaków do takiego miejsca. DIONP w 2026 roku mając takie oczko wodne rozpoczął ich hodowlę.

Rak błotny w oczku wodnym?

9 zdjęć

Właściciele portalu DIONP

dr hab. inż. Paweł K. Bereś; mgr Beata Bereś

Opracowano na podstawie własnego doświadczenia i literatury. Wszelkie treści zamieszczone na tej stronie internetowej (teksty, zdjęcia itp.) podlegają ochronie prawnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2019, poz. 1231 z późn. zm.). DIONP wyraża zgodę na wykorzystanie całości lub części powyższej informacji, pod warunkiem podania źródła i odnośnika do adresu strony internetowej www.dionp.pl

Współpraca Postaw kawę