Jak zbadać glebę w ogrodzie? – analiza w Stacji Chemiczno-Rolniczej

Gleba to warsztat pracy każdego ogrodnika - trzeba o nią dbać

Jako DIONP zachęcamy każdego Ogrodnika do tego, żeby przynajmniej raz na kilka lat (2-3 lata najlepiej) wykonał analizę składu chemicznego gleby, jej wartości pH oraz choćby zawartości materii organicznej w niej. Tak jak co pewien czas badamy naszą krew i sprawdzamy czy nie ma odchyleń od ustalonych norm, tak samo powinniśmy zbadać nasze podstawowe narzędzie pracy – glebę, czy oby wszystko z nią jest dobrze.

Każdy ogrodnik i każdy rolnik żyjący z produkcji roślinnej wykonuje zwykle co roku analizę składu chemicznego gleby, na której gospodaruje – dotyczy to zarówno produkcji szklarniowej jak i pod chmurką. Ma to na celu poznanie jej składu odżywczego, wartości pH, a tym samym dostarcza wiedzę jakie nawozy, w jakiej ilości powinien zastosować pod konkretne rośliny, które uprawia.

Jesteś tym co jesz, a to co jesz czerpie z tego co jest w glebie

Gleba to warsztat dla ludzi uprawiających rośliny, dlatego też musi być w jak najlepszym stanie. Tak samo jest z Działkowcami i Ogrodnikami przydomowymi. Musimy mieć świadomość, że często to co jest zawarte w glebie, ostatecznie poprzez rośliny (ich korzenie, łodygi, liście, owoce) trafia do naszego organizmu, a tym samym ma wpływ na nasze zdrowie. Rośliny to pompy, które różne składniki pobierają z gleby, część z nich filtrują, ale nie wszystko są w stanie zatrzymać, dlatego tak ważne jest żebyśmy nie przesadzali z nawozami, nawet organicznymi i ich nie stosowali w ciemno, na zasadzie „dam więcej – lepiej urośnie”.

Nie można zapominać, że trzeba także stale kontrolować odczyn (pH) gleby, bo od niego zależy choćby pobieranie określonych składników, pokarmowych przez rośliny. Poza tym niewłaściwe pH (zwłaszcza niskie) to większe ryzyko, że rośliny zaczną pobierać w nadmiarze metale ciężkie z podłoża, a to stwarza już ryzyko zdrowotne.

Możesz wesprzeć działalność edukacyjną DIONP

Twoja pomoc pozwola rozwijać stronę

Jeżeli doceniasz publikowane na portalu DIONP treści, to zawsze możesz podziękować Autorom poprzez kupienie im symbolicznej kawy. Za każdą kawę z góry dziękujemy.

Postaw nam kawę :)

Gleba musi być bogata w życie i pokarm

Każda roślina ma konkretne wymagania co do stanowiska w którym jest uprawiana, w tym gleby – jej struktury fizycznej, zasobności w składniki odżywcze, odczynu (wartość pH), zawartości materii organicznej, poziomu wód podskórnych i gruntowych, ale także i bogactwa życia mikro i makrobiologicznego. Gleba musi być żywa, aby rodziła plony obfite, smaczne i zdrowe. Musi być bogata w przyswajalne dla roślin składniki odżywcze, wolna od wszelakich toksyn np. metali ciężkich. To z tego powodu nie każda roślina dobrze rośnie w konkretnych warunkach. Działkowcy sami się o tym przekonują, że np. nie każde drzewko owocowe uda się na ich działce pomimo, że kilka działek dalej doskonale sobie radzi i jest to ten sam gatunek i ta sama odmiana – to w dużej mierze gleba i jej jakość ma na to wpływ, ale także i pielęgnacja oraz warunki klimatyczne w danym miejscu.

Glebę prosto zniszczyć, lecz jej naprawa to czasem dziesiątki lub setki lat

Jeżeli ktokolwiek myśli, że gleby nie da się zepsuć jest w wielkim błędzie. Bardzo prosto jest z niej zrobić pustynię tak pod kątem zasobności w przyswajalne dla roślin składniki odżywcze, jak również pod kątem życia mikro i makrobiologicznego jakie jest w niej. Taka wyjałowiona gleba to problem dla każdego ogrodnika, dlatego tak ważne jest dbanie o jej jakość. Nie możemy gleby traktować jednostronnie, czyli zabierać cenne składniki jakie ma w sobie przez uprawę roślin (rośliny to pompy wysysające wodę i pokarm), a następnie zabieranie tych roślin bez wnoszenia do niej materii organicznej (stąd tak wielkie apele - róbcie i stosujcie kompost). Nie badając co kilka lat gleby, nie wiemy czego jej potrzeba, a metoda na oko przy stosowaniu nawozów (w tym organicznych) to jak balansowanie na linie – nigdy nie wiemy w którą stronę spadniemy.

Stosując nawozy mineralne ale i organiczne, bez wiedzy co już jest w glebie, nie wiemy, czy przypadkiem nie jest już w niej za dużo fosforu (P), albo potasu (K). A może jest za dużo azotu (N)? Kto zna się na nawożeniu wie choćby, że przenawożenie azotem to ryzyko obecności w plonach choćby groźnych azotanów - kto to będzie jadł? Trzeba także wiedzieć jakie wymagania mają gatunki roślin jakie uprawiamy - jedne są dosłownymi "składniki-żercami" a inne wolą mniej, ale byle nie brakło. Chyba każdy czuł w ustach smak pędzonych nawozami sztucznymi (głównie azotem) ogórków, rzodkiewek, pomidora czy choćby sałaty? - przecież to jest paskudne w smaku. Aby uniknąć takich problemów musimy wiedzieć co i jak stosować, wszak to sami i nasze rodziny później to jedzą.

Co za dużo, to niezdrowo, a za mało to też źle

Badanie gleby jest zatem działaniem proekologicznym, gdyż ogranicza stosowanie nawozów, które stosowane w nadmiarze (dotyczy to też nawozów organicznych) mogą obciążać środowisko, spływać do wód i powodować choćby zakwity glonów, wzmacniać przyduchę, ale także mogą szkodzić naszemu zdrowiu i życiu biologicznego.

Pogląd, że lepiej niedożywić rośliny niż użyć za dużo nawozu to także droga donikąd. Osłabione, wygłodniałe rośliny to nie tylko ryzyko słabego plonu o gorszej jakości, ale także zwiększona podatność na porażenie przez patogeny wywołujące choroby roślin, czy też żerowanie szkodników. Niektóre grzyby (zwłaszcza pleśniowe z rodzaju Fusarium) mogą dodatkowo skazić rośliny bardzo groźnymi dla zdrowia mykotoksynami, które się kumulują w naszych organizmach.

Procedura pobierania próbek glebowych dla Stacji Chemiczno-Rolniczych opracowana na podstawie PN-R-04031:1997

Jako, że Stacje Chemiczno-Rolnicze, ale i prywatne laboratoria coraz częściej posiadają laboratoria akredytowane i certyfikowane, stąd też obowiązują w nich określone procedury, które mają na celu uzyskanie jak najbardziej dokładnych danych z analiz. Poniżej opisano obowiązującą procedurę z której ogrodnicy-hobbyści jak najbardziej mogą korzystać, a to sprawi, że pobrane próbki glebowe będą jak najbardziej oddawały realną sytuację jaką mamy w swoim ogrodzie.

1. Przed przystąpieniem do pobierania próbek należy sporządzić szkic pól gospodarstwa przeznaczonych do badań.
2. Na polach tych należy zakreślić zasięg powierzchni uprawianych roślin np. okopowe, zboża, rzepak, itp.
3. Próbka (ogólna uśredniona) powinna reprezentować obszar użytku rolnego o zbliżonych warunkach przyrodniczych (typ, rodzaj i gatunek gleby, ukształtowanie terenu) i agrotechnicznych (przedplon, uprawa, nawożenie).
4. Powierzchnia użytku przypadająca na próbkę ogólną, przy wyrównanej pod względem glebowym powierzchni i zbliżonym ukształtowaniem terenu, nie może przekroczyć obszaru 4ha.
5. Próbkę ogólną należy przygotować oddzielnie dla każdej uprawy.
6. Próbki ogólne powinny być zaznaczone na dokładnie wykonanym szkicu, opatrzone kolejnymi numerami wraz z określeniem powierzchni pola, którą reprezentują. Próbki pobrane z użytków zielonych muszą być oprócz numeru oznakowane X.
7. Aby sporządzić próbkę ogólną należy pobrać do 20 próbek pierwotnych według schematu zaprezentowanego na końcu.
8. Próbka ogólna (uśredniona) powinna ważyć około 0,5 kg.
9. Próbki pierwotne pobiera się laską glebową z wierzchniej warstwy gleby 0-20 cm, kolejno wykonując czynności:
• w miejscu pobierania próbki pierwotnej (pojedynczej), rolę świeżo zaoraną przydeptać,
• pionowo ustawić laskę/szpadel do powierzchni gleby,
• wcisnąć laskę/szpadel do oporu (na wysokość poprzeczki ograniczającej),
• wykonać pełny obrót i wyjąć narzędzie,
• zawartość wgłębienia (zasobnika)przenieść do pojemnika skrobaczki,
• po pobraniu próbek pojedynczych, całość wymieszać i napełnić kartonik lub woreczek,
10. Próbek nie należy pobierać:
• na obrzeżach pola do 5 m,
• w miejscach po stogach i kopcach,
• w rowach, bruzdach, kretowiskach i żwirowiskach,
• w zagłębieniach i ostrych wzniesieniach terenu(w razie potrzeby z tych miejsc pobrać dodatkowe próbki).
11. Najodpowiedniejszym okresem pobierania próbek glebowych jest okres wiosenny lub jesienny przed wysiewem nawozów.
12. Należy unikać pobierania próbek bezpośrednio po zastosowaniu nawozów mineralnych, po nawożeniu organicznym oraz w okresie nadmiernej suszy lub wilgotnej gleby.
13. Zwrócić uwagę na zgodność oznaczeń zawartych na opakowaniu próbki z jej odpowiednikiem na szkicu pola.
14. Próbki tak opisane wraz z opisanym szkicem gospodarstwa, należy dokładnie zapakować i dostarczyć bezpośrednio lub pocztą do Stacji Chemiczno-Rolniczej albo przekazać pracownikowi terenowemu SCHR.
15. Przy indywidualnym systemie pobierania dopuszcza się również pobieranie za pomocą innych przyrządów lub urządzeń, gwarantujących pobranie odpowiednio reprezentatywnej masy gleby.

Instrukcje pobierania innych rodzajów podłoży, ale i roślin

Stacje Chemiczno-Rolnicze oferują szeroką paletę badań, dlatego też poniżej prezentujemy procedury poboru różnych materiałów do analiz zgodnie z wymaganiami podawanymi na stronach SHR.

1. Instrukcja pobierania próbek ziem i podłoży ogrodniczych oraz pożywek hydroponicznych do analiz z uprawy pod osłonami - TUTAJ.
2. Pakowanie próbek, dokumentowanie próbkobrania - TUTAJ.
3. Instrukcja pobierania próbek obornika i kompostu - TUTAJ.
4. Instrukcja pobierania próbek materiału roślinnego - TUTAJ.

Polecamy naszą najnowszą książkę

Miejski ogród. Uprawa warzyw i ziół na balkonach i tarasach.

Marzysz o warzywach z własnej uprawy, ale nie masz ogrodu? Mieszkasz w bloku i wydaje ci się, że nie możesz uprawiać ziół? Autorzy tej książki udowadniają, że warzywa i zioła można uprawiać prawie wszędzie! Dodatkowo pokażą Ci, jak zamienić balkony, tarasy i parapety w ogródki! Ten poradnik wprowadzi Cię w tajniki miejskiego ogrodnictwa.

Kup teraz

Analiza gleby w ogrodzie - warto ją wykonywać co pewien czas

8 zdjęć

Jak zbadać glebę w malutkim ogrodzie? - film instruktażowy

Właściciele portalu DIONP

dr hab. inż. Paweł K. Bereś; mgr Beata Bereś

Opracowano na podstawie własnego doświadczenia i literatury. Wszelkie treści zamieszczone na tej stronie internetowej (teksty, zdjęcia itp.) podlegają ochronie prawnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2019, poz. 1231 z późn. zm.). DIONP wyraża zgodę na wykorzystanie całości lub części powyższej informacji, pod warunkiem podania źródła i odnośnika do adresu strony internetowej www.dionp.pl

Współpraca Postaw kawę