Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica) to cenny surowiec zielarski dlatego warto ją mieć w pobliżu

Może nie każdy ją lubi za parzące włoski ale...

Pokrzywa zwyczajna – właściwości i wykorzystanie

Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica L.) to pospolita roślina wieloletnia z rodziny pokrzywowatych, bylina, powszechnie występująca w stanie dzikim na całym świecie. Łatwo się rozprzestrzenia i adaptuje do każdych warunków, głównie dlatego że kiełkuje 90% nasion i to już po kilku dniach po dojrzeniu i opadnięciu na glebę.

Jest to roślina wiatropylna, kwitnie już od czerwca, aż do późnej jesieni. Rozmnaża się z nasion, ale także z podziemnych kłączy. Pokrzywa rośnie właściwie wszędzie - w lasach, na łąkach, nieużytkach, miejscach ruderalnych, a także w uprawach, gdzie bywa uciążliwym chwastem.

W Polsce pokrzywę zwyczajną można spotkać pod wieloma nazwami ludowymi, między innymi koprywa, żgajka, parzawica i karpucha, jednak najczęściej mówi się o niej po prostu pokrzywa. Nazwa rodzajowa Urtica pochodzi z łaciny od słowa „uro”, które oznacza palący, piekący, parzący, a to dlatego, że liście i pędy nadziemne pokrzywy pokrywają parzące włoski. Kto choć raz nawet przypadkiem dotknął pokrzywę, ten wie, że roślina dosłownie „parzy”. Dzieje się tak dlatego, że kontakt z włoskami kłująco-parzącymi wywołuje miejscowe zapalenie skóry, którego objawem są pieczenie, swędzenie i ból. Odpowiadają za to substancje chemiczne zawarte we włoskach, wydzielane przez roślinę po dotknięciu.

Możesz wesprzeć działalność edukacyjną DIONP

Twoja pomoc pozwola rozwijać stronę

Jeżeli doceniasz publikowane na portalu DIONP treści, to zawsze możesz podziękować Autorom poprzez kupienie im symbolicznej kawy. Za każdą kawę z góry dziękujemy.

Postaw nam kawę :)

Właściwości ziela pokrzywy

Pokrzywa to roślina, która zawiera wiele cennych składników zarówno w liściach, jak i w korzeniach. Liście zawierają między innymi flawonoidy, kwasy organiczne, β-karoten, sterole, garbniki i duże ilości soli mineralnych (potas, wapń, żelazo, fosfor) oraz chlorofile. Ponadto występuje w nich witamina C, K, B2 oraz rzadki pierwiastek - tytan. Kłącza natomiast, zawierają chociażby polisacharydy, sterole, kwasy organiczne, sole mineralne, lecytynę, woski i śluzy.

Warto wspomnieć, że pokrzywa w czasach Cesarstwa Rzymskiego była rośliną cenioną przez żołnierzy, szczególnie podczas wypraw wojennych i właśnie takim sposobem przywędrowała do Wielkiej Brytanii. Żołnierze zabierali ze sobą pokrzywę na wyprawy, sadzili ją, a gdy podrosła okładali się pokrzywą pobudzając w ten sposób krążenie, żeby lepiej znosić surowe zimy. Do dziś roślina jest wykorzystywana podobnie przez osoby chcące złagodzić bóle artretyczne.

Przyjmowana wewnętrzne pokrzywa działa moczopędnie, jak również i przeciwzapalnie, w tym wpływa łagodząco katar sienny, dlatego herbata z pokrzywą bywa polecana przy katarze siennym.

Wykorzystanie

Pokrzywa to roślina, którą wykorzystuje się nie tylko w kosmetyce, ziołolecznictwie, ale także coraz częściej w celach kulinarnych. Już od czasów starożytnych stosowano ją w celach leczniczych, do dnia dzisiejszego koczownicze ludy azjatyckie stosują ją jako podstawowy składnik leków własnego wyrobu.

Z uwagi na włóknistą łodygę roślina była powszechnie stosowana przy wyrobie tkanin, lin i sieci rybackich, zanim popularność zdobyła bawełna i jedwab.

W kuchni pokrzywę zwyczajną wykorzystywano sporadycznie. Była pożywieniem ludzi ubogich, jednak wraz ze wzrostem świadomości i zainteresowania zdrową żywnością oraz produktami naturalnymi, popularność tej rośliny systematycznie rośnie. Poza wykorzystaniem suszu do przygotowywania naparów, pojawiają się nowe przepisy m.in., na pierogi, chleb czy też ciasto cytrynowe z pokrzywą.

Sok z liści i łodyg pokrzywy jest naturalnym barwnikiem, służy do nadawania zielonego koloru niektórym słodyczom, likierom i innym alkoholom. Natomiast z kłączy można pozyskać barwnik żółty, który wykorzystuje się podobnie jak ten z liści.

Jest szeroko stosowana w ogrodnictwie do wyrobu naturalnych nawozów, a siano z dodatkiem ziela pokrzywy jest wartościową paszą dla zwierząt hodowlanych.

Nie każdy wie, że pokrzywa jest ważną częścią ekosystemu - stanowi roślinę żywicielską dla wielu gatunków owadów chociażby gąsienic rusałki pokrzywnika i rusałki pawika, chrząszczy różnych gatunków, pluskwiaków, larw muchówek, ale również dla szkodników, m.in. połyśnicy marchwianki, uszkadzającej uprawy warzyw korzeniowych z rodziny selerowatych. Pożywiają się na niej także ślimaki, do tego stopnia, że dla niektórych gatunków np. wstężyka gajowego i ślimaka zaroślowego, stała się najważniejszą częścią diety.

Pokrzywa zwyczajna wykorzystywana jest również w celach kosmetycznych, przede wszystkim do przygotowywania płukanek do włosów z uwagi na zawartą w niej rozpuszczalną krzemionkę. Pokrzywę można również dodawać do kąpieli.

Polecamy naszą najnowszą książkę

Miejski ogród. Uprawa warzyw i ziół na balkonach i tarasach.

Marzysz o warzywach z własnej uprawy, ale nie masz ogrodu? Mieszkasz w bloku i wydaje ci się, że nie możesz uprawiać ziół? Autorzy tej książki udowadniają, że warzywa i zioła można uprawiać prawie wszędzie! Dodatkowo pokażą Ci, jak zamienić balkony, tarasy i parapety w ogródki! Ten poradnik wprowadzi Cię w tajniki miejskiego ogrodnictwa.

Kup teraz

Kiedy zbierać ziele?

Liście pokrzywy zwyczajnej do wykorzystania w celach kulinarnych zbiera się przed kwitnieniem, obrywając górną część pędu do czterech-sześciu górnych liści. Niektóre źródła podają, że spożywanie starszych liści i kwitnącej pokrzywy, może działać drażniąco na jelita oraz nerki. Nie powinno się również zjadać surowych liści oraz łodyg, gdyż może to prowadzić do uszkodzenia wątroby.

Pokrzywa zwyczajna to cenny surowiec zielarski

3 zdjęcia

Właściciele portalu DIONP

dr hab. inż. Paweł K. Bereś; mgr Beata Bereś

Opracowano na podstawie własnego doświadczenia i literatury. Wszelkie treści zamieszczone na tej stronie internetowej (teksty, zdjęcia itp.) podlegają ochronie prawnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2019, poz. 1231 z późn. zm.). DIONP wyraża zgodę na wykorzystanie całości lub części powyższej informacji, pod warunkiem podania źródła i odnośnika do adresu strony internetowej www.dionp.pl

Współpraca Postaw kawę